1- گروه زیست‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 2- گروه حقوق پزشکی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 3- گروه بیوشیمی و بیوفیزیک، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده: (32 مشاهده)
زمینه و هدف:پیشرفت‌های ژنتیک و فناوری‌های کمک‌باروری، امکان استفاده از مداخلات ژنتیکی برای پیشگیری از بیماری‌های وراثتی مانند فیبروز کیستیک را فراهم کرده است. این پژوهش با هدف بررسی ابعاد حقوقی و اخلاقی مداخلات ژنتیکی در جنین‌های حاصل از لقاح آزمایشگاهی (IVF) با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی انجام شد. روش: داده‌ها با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، قوانین و مقررات ایران، منابع فقهی، اصول اخلاق زیستی و مطالعات علمی مرتبط با تشخیص و مداخلات ژنتیکی گردآوری و تحلیل شدند. ملاحظات اخلاقی:رعایت کرامت انسانی، احترام به حقوق و منافع جنین، رضایت آگاهانه والدین، اصل عدم آسیب، اصل سودمندی، عدالت، محرمانگی اطلاعات ژنتیکی و جلوگیری از تبعیض ژنتیکی از مهم‌ترین ملاحظات اخلاقی پژوهش است. همچنین میان مداخلات ژنتیکی با هدف پیشگیری و درمان بیماری‌های شدید و مداخلاتی که با هدف ارتقای صفات غیر پزشکی انجام می‌شوند، تفکیک شده است. یافته‌ها: تشخیص ژنتیکی پیش از لانه‌گزینی (PGD/PGT) می‌تواند در پیشگیری از انتقال فیبروز کیستیک نقش مؤثری داشته باشد؛ با این حال، ویرایش مستقیم ژن جنین با چالش‌های بیشتری، از جمله ایمنی، رضایت، مسئولیت حرفه‌ای و حقوق نسل آینده مواجه است. همچنین فقدان مقررات جامع در زمینه مداخلات ژنتیکی انسانی در حقوق ایران، ضرورت تدوین چارچوب قانونی و اخلاقی مشخص را نشان می‌دهد. نتیجه‌گیری: استفاده از فناوری‌های ژنتیکی برای پیشگیری از بیماری‌های شدید، در صورت رعایت موازین فقهی، حقوقی، اخلاقی و پزشکی، قابل بررسی است. تدوین مقررات شفاف، نظارت تخصصی و حمایت از کرامت و حقوق نسل آینده برای توسعه مسئولانه این فناوری‌ها ضروری است.
Seyed Noormand Hiagh A, Naderi S B, Layali I. Legal and Ethical Study of Genetic Interventions to Prevent Cystic Fibrosis in IVF Embryos in Iran. HLJ 2026; 4 (4) :1-19 URL: http://healthlawjournal.ir/article-1-157-fa.html
سیدنورمند هیق آیدا، نادری سیده‌بهاره، لیالی عیسی. مطالعه حقوقی و اخلاقی مداخلات ژنتیکی برای پیشگیری از فیبروز کیستیک در جنین‌های IVF در ایران. مجله حقوق سلامت. 1405; 4 (4) :1-19
