1- مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. 2- گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده: (45 مشاهده)
زمینه و هدف:تحولات ساختاری در مخاصمات معاصر موجب شده است که بخش مهمی از آسیب‌های وارده بر کودکان از حوزه صدمات جسمانی فراتر رفته و به قلمرو آسیب‌های روانی، شناختی و هویتی گسترش یابد. با وجود این، نظام حقوق بین‌الملل همچنان عمدتاً بر حمایت از تمامیت جسمانی متمرکز است و ابعاد روانی حق بر سلامت کودکان از چارچوب هنجاری منسجم و روشنی برخوردار نیست. هدف این پژوهش، تبیین جایگاه سلامت روان کودکان به عنوان یکی از ابعاد بنیادین حق بر سلامت و بازاندیشی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در قبال آسیب‌های روانی ناشی از مخاصمات نوین در پرتو کرامت انسانی و اخلاق زیستی است. روش:پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسناد بین‌المللی، رویه‌ها و تفاسیر نهادهای حقوق بشری و ادبیات مرتبط با حقوق بین‌الملل بشر، حقوق بین‌الملل بشردوستانه و اخلاق زیستی انجام شده است. ملاحظات اخلاقی:در تدوین این مقاله جنبه‌های اخلاقی شامل حفظ اصالت متون، صداقت، رضایت و اطلاع‌رسانی رعایت شده است. یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اشکال نوین مخاصمات، از جمله جنگ‌های ترکیبی، عملیات شناختی، آوارگی اجباری، فروپاشی محیط‌های حمایتی و عادی‌سازی خشونت، آثار عمیق و ماندگاری بر سلامت روان کودکان برجای می‌گذارند. همچنین بررسی مبانی حقوقی و هنجاری موجود نشان می‌دهد که اصول کرامت انسانی، منافع عالیه کودک، عدم اضرار، حمایت از اشخاص آسیب‌پذیر و مسئولیت نسبت به نسل‌های آینده، ظرفیت لازم برای شناسایی و حمایت از حق بر سلامت روان کودکان و توسعه تعهدات دولت‌ها در این حوزه را فراهم می‌کنند. نتیجه‌گیری:سلامت روان کودکان را باید یکی از مؤلفه‌های بنیادین حق بر سلامت و بخشی جدایی‌ناپذیر از کرامت انسانی دانست. بر این اساس، مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در مخاصمات معاصر نمی‌تواند به پیشگیری از آسیب‌های جسمانی محدود شود، بلکه شامل تعهدات پیشگیرانه، حمایتی، درمانی و ترمیمی در قبال آسیب‌های روانی کودکان نیز خواهد بود. از این منظر، حق بر سلامت روان کودکان در حال ظهور به عنوان یکی از حقوق بنیادین نوین در حقوق بین‌الملل معاصر است که شناسایی و تضمین آن مستلزم توسعه هنجارهای موجود و بازتعریف مسئولیت دولت‌ها در شرایط مخاصمه است.
Seyednasseri M M, Golchi M S. Children’s Right to Mental Health in Contemporary Armed Conflicts: Rethinking State International Responsibility in Light of Human Dignity and Bioethics. HLJ 2026; 4 (4) :1-18 URL: http://healthlawjournal.ir/article-1-168-fa.html
سیدناصری محمدمهدی، گل‌چی محمد سروش. حق بر سلامت روان کودکان در مخاصمات نوین و بازاندیشی مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها در پرتو کرامت انسانی و اخلاق زیستی. مجله حقوق سلامت. 1405; 4 (4) :1-18
