1- گروه حقوق، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران.
چکیده: (25 مشاهده)
زمینه و هدف:محصولات تراریخته به عنوان یکی از نوآورانهترین و در عین حال مناقشهبرانگیزترین دستاوردهای علم زیستفناوری در قرن بیست و یکم مطرح شدهاند. هدف اصلی از توسعه این محصولات، افزایش مقاومت گیاهان در برابر آفات و خشکسالی، بهبود ارزش غذایی، و در نهایت، افزایش بازدهی کشاورزی برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده جهانی برای غذا بوده است. با این وجود، ورود این محصولات به زنجیره غذایی بشر، نگرانیهای جدی و بنیادینی را در دو حوزه کلیدی حقوقی سلامت عمومی و امنیت مواد غذایی ایجاد کرده است. این چکیده به بررسی حقوقی جایگاه این محصولات در چهارچوب نظامهای حقوقی مرتبط، با تمرکز بر اصول اساسی و چالشهای پیش رو میپردازد. روش:این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانهای انجام شده است. در مرحله نخست، مبانی نظری و اسناد بینالمللی مرتبط با ایمنی زیستی، سلامت عمومی و امنیت غذایی مورد بررسی قرار گرفت، سپس مقررات ملی و بینالمللی ناظر بر تولید، عرضه و برچسبگذاری محصولات تراریخته تحلیل و مقایسه شد تا جایگاه حقوقی این محصولات در دو حوزه حقوق سلامت و حقوق امنیت مواد غذایی تبیین گردد. ملاحظات اخلاقی:در انجام این پژوهش، تمامی اصول اخلاقی پژوهشهای علمی، از جمله امانتداری، استناد دقیق به منابع، پرهیز از تحریف دادهها و رعایت بیطرفی در تحلیل دیدگاهها رعایت شده است. یافتهها: نتایج بررسیها نشان میدهد که چهارچوبهای قانونی در خصوص محصولات تراریخته در بسیاری از کشورها هنوز ناکافی و پراکنده است. از منظر حقوق سلامت، مهمترین خلأها مربوط به نبود نظام یکپارچه ارزیابی خطر، ضعف در شفافیت اطلاعاتی و کمبود ضمانت اجرای مؤثر برای برچسبگذاری است. نتیجهگیری:پژوهش حاضر نشان میدهد که توازن میان پیشرفت فناوری تراریخته و امنیت غذایی منوط به اجرای مقررات جامع و چندسطحی است که با همکاریهای بینالمللی در تدوین استانداردهای ارزیابی خطر و برچسبگذاری تقویت میشود. تضمین اعتماد عمومی و حق انتخاب آگاهانه تنها از طریق حکمرانی حقوقی هوشمندانه و مشارکت علمی ـ اجتماعی به طور ایمن و پایدار امکانپذیر است.
Zare Khormizi H, Bakhtjoo R. Legal Analysis of the Position of Genetically Modified Products in Iranian Health and Food Security Laws. HLJ 2025; 3 (3) :1-14 URL: http://healthlawjournal.ir/article-1-117-fa.html
زارع خورمیزی حسین، بختجو روحالله. تحلیل حقوقی جایگاه محصولات تراریخته در حقوق سلامت و امنیت غذایی ایران. مجله حقوق سلامت. 1404; 3 (3) :1-14
