Health Law Journal

fa سنجش روند تحولات سیاست‌های کلی سلامت در جمهوری اسلامی ایران با رویکرد حقوقی Evaluation the Trend of the Evolution of General Policies of the Health in Islamic Republic of Iran, According to the Legal Approach مقاله پژوهشي Original Article زمینه و هدف: به موجب بند اول اصل یکصد و دهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، «تعیین سیاست‌های کلی نظام جمهوری اسلامی ایران پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام» از «وظایف و اختیارات رهبر» است. سیاست‌های کلی نظام به دو صورت تنظیم می‌شوند و به تصویب مقام معظم رهبری می‌رسند: سیاست‌های کلی برنامه‌های توسعه و سیاست‌های کلیِ ذیلِ عنوان‌های موضوعی خاص. اولین مجموعه سیاست‌های کلیِ با صورت اول، «سیاست‌های کلی برنامه دوم توسعه» (ابلاغی 18/08/1372) است و تاکنون شش مجموعه از این قسم از سیاست‌های کلی تصویب و ابلاغ شده است؛ آخرین آن، با عنوان «سیاست‌های کلی برنامه هفتم» (21/06/1401) است. کاوش در مجموعه سیاست‌های کلی برنامه‌های دوم تا پنجم نشان داده است که در این مجموعه، روش واحد و ثابتی برای پرداختن به موضوع سلامت، و جود نداشته است؛ با این وجود، عنوان‌هایی مثل «بهداشت»، «بهداشت و درمان»، «انسان سالم»، «سلامت همه‌جانبه»، «بهداشت جسمی و روحی» و عنوان‌های مرتبطی مثل «سلامت مواد غذایی» و «بیمه‌های سلامت» مطرح بوده است. پس از این، یعنی در 18/01/1393 «سیاست‌های کلی سلامت» ابلاغ شده و به این ترتیب، موضوع «سلامت» نیز دارای مجموعه خاص سیاست‌های کلی موضوعی شده است و متناسب با آن، روش طرح موضوع سلامت در سیاست‌های کلی برنامه‌های ششم و هفتم نیز تغییر یافته و «سیاست‌های کلی سلامت» مبنا قرار گرفته است. روش: در مقاله حاضر که نتیجه پژوهشی است که از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش‌شناسی، توصیفی ـ تحلیلی بوده و اطلاعات آن با روش‌های کتابخانه‌ای و رجوع به اسناد و مدارک گردآوری شده است. ملاحظات اخلاقی: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافته‌ها: پس از بررسی تفصیلی روند این تحولات، به مسأله حقوقی نسبت سیاست‌های کلی سلامت در برنامه‌های ششم و هفتم (و برنامه‌های پنج‌ساله بعدی)، با مجموعه‌ای که با عنوان موضوعی خاص «سیاست‌های کلی سلامت» تصویب و ابلاغ شده است، نیز پرداخته خواهد شد و در این راستا، از آنجا که چنین مسأله‌ای در مورد سیاست‌های کلی ذیل سایر موضوعات هم مطرح است، ابتدا به تحلیل مسأله در سطح کلی پرداخته خواهد شد تا بر آن مبنا، مسأله در سطح خاص موضوع سلامت تحلیل شود. نتیجه‌گیری: ضرورت طراحی و استقرار یک سیستم با فرایند مشارکتی نظام‌مند، با مشارکت همه دستگاه‌های اجرایی متولی امری از امور سلامت و واحدهای پژوهشی و اندیشه‌ورز کشور در این حوزه موضوعی، برای طراحی سیاست‌های کلی سلامت و پیشنهاد به مجمع تشخیص مصلحت نظام و پیشنهاد به روزرسانی این سیاست‌ها و ضرورت طراحی روش، شاخص‌ها و استاندارد‌های انعکاس مجموعه موضوعی سیاست‌های کلی سلامت در سیاست‌های کلی پنج‌ساله کشور. Background and Aim: Based on the clause 1 of the principle 110 of the constitution of Islamic Republic of Iran, "determining general policies of Islamic Republic of Iran, after consulting with Expediency Council of Islamic Republic of Iran" is one of the "duties and authorities of the leader". The general policies of the Islamic Republic of Iran are regulated in two forms and are enacted by the leader: The general policies of the development programs of the country and the general policies of special subjects. The first collection of the general policies of the first form is "General Policies of second development program", 1372/8/18 and 6 collection of this type of general policies are enacted, till now. Last collection of this type is "General Policies of seventh program", 1401/6/21. Reviewing the general policies of second to fifth development program has showed that in this collection there was not a unique and continuous method for the subject of health. There was, nevertheless, in attention articles such as "health", "sound man", "comprehensive healthy", "physiological and psychological healthy" and related articles such as "healthy of the food materials" and "healthy insurance". Now "General Policies of the Healthy", 1393/1/18 has been enacted. Therefore, the subject of healthy, too, has a set of special General Policies. So, the method of determining the general policies for the healthy in sixth and seventh program of the country has been changed and for this determining, the "General Policies of the Healthy" has been the base. Methods: In this paper, that is, from the perspective of the aim, an applied research and from the perspective of methodology, a descriptive-analytic research and its information has been collected from the libraries and scientific centers. Ethical Considerations: In all stages of writing the present research, the originality of the texts, honesty and trustworthiness have been observed. Results: After reviewing the trend of these changes, the legal problem of the relation between the "General Policies of the Healthy" and the general policies of the sixth and seventh programs (and next programs of the country) has been analyzed. Such problem must be attended, too, about other sets of subject policies. So, the problem has been analyzed in tow stage: First, generally and then, about the general policies of healthy. Conclusion: The necessity of a system including a systematic process of participation of all executive organizations of health affairs and research and thinking units of the country in this subject domain, for planning general policies of the health for proposing to the Expediency Council and proposing the plan for updating these policies; and the necessity of planning the method, criteria and standards of the reflection of the subject set of general policies of the health on the general policies for five years periods of the country. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران, وظایف و اختیارات رهبر, سیاست‌های کلی نظام, سلامت, سیاست‌های کلی سلامت Constitution of Islamic Republic of Iran, The Duties and Authorities of the Leader, The General Policies of Islamic Republic of Iran,,Healthy, The General Policies of the Healthy 1 12 http://healthlawjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-56-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad vazin Karimian محمدوزین کریمیان 1003194753284600209 1003194753284600209 No University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran. دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران. Haleh Karimian هاله کریمیان hhkarimian@gmail.com 1003194753284600210 1003194753284600210 No Department of Law, Faculty of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.