Health Law Journal

fa تحلیل مسئولیت مدنی پزشکان در نظام حقوقی ایران با تأکید بر حق بر سلامت Analysis of the Civil Liability of Physicians in the Legal System of Iran with an Emphasis on the Right to Health مقاله پژوهشي Original Article <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: مسئولیت مدنی پزشکان یکی از موضوعات پیچیده و در عین حال بنیادین در تقاطع حقوق خصوصی و سلامت عمومی است. با تحول نگاه به سلامت به عنوان یک «حق عمومی» در سطح ملی و بین‌المللی، مسئولیت حرفه‌ای پزشکان نیز تنها در قلمرو روابط قراردادی نمی‌گنجد، بلکه دارای ابعاد اجتماعی و عمومی است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل پیوند میان مسئولیت مدنی پزشکان و حق سلامت به عنوان یک حق همگانی در نظام حقوقی ایران با نگاهی به اسناد بین‌المللی حقوق بشر است. روش: این پژوهش به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای انجام شده است. در فرایند تحلیل، از منابع فقهی، قوانین داخلی (از جمله قانون مسئولیت مدنی، قانون مجازات اسلامی و منشور حقوق بیمار)، آرای قضایی و همچنین اسناد بین‌المللی نظیر میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استفاده شده است. ملاحظات اخلاقی: در نگارش این مقاله، اصول صداقت علمی، رعایت حقوق مؤلفان، استناد دقیق به منابع و پرهیز از هرگونه سرقت علمی به دقت رعایت شده است. یافته‌ها: یافته‌ها در قالب بررسی مفهومی، تحلیل مبانی نظری و قانونی و بررسی چالش‌های عملی سامان یافته است. نتیجه‌گیری: تحلیل انجام‌شده نشان می‌دهد که مسئولیت مدنی پزشک، افزون بر تعهدات قراردادی یا مبتنی بر تقصیر، با حق سلامت به عنوان یک حق عمومی در هم تنیده است. در عین حال، کاستی‌هایی در زمینه اجرای دقیق رضایت آگاهانه، عدم وجود دادگاه‌های تخصصی پزشکی، ضعف در نظام بیمه مسئولیت حرفه‌ای و گسترش پزشکی تدافعی، مانع از تحقق مطلوب این حق شده‌اند. برای تضمین همزمان حقوق بیماران و پزشکان و حفظ توازن میان مسئولیت فردی و الزامات سلامت عمومی، بازنگری در قوانین مسئولیت مدنی، ایجاد دادگاه‌های تخصصی، تدوین دستورالعمل‌های حرفه‌ای و ارتقای پوشش بیمه‌ای ضروری است، بدین‌ترتیب می‌توان به سوی نظام حقوقی‌ای حرکت کرد که هم حامی حق سلامت عمومی باشد و هم حافظ شأن و امنیت شغلی پزشکان.</div> <div> <div id="ftn1"></div> </div> <div style="text-align: justify;">Background and Aim: The civil liability of physicians is one of the complex and yet fundamental issues at the intersection of private law and public health. With the evolution of the view of health as a "public right" at the national and international levels, the professional liability of physicians is not only confined to the realm of contractual relations, but also has social and public dimensions. The main objective of this research is to analyze the link between the civil liability of physicians and the right to health as a universal right in the Iranian legal system, looking at international human rights documents. Methods: This research was conducted in a descriptive-analytical manner using a library method. In the analysis process, jurisprudential sources, domestic laws (including the Civil Liability Law, the Islamic Penal Code and the Patient's Rights Charter), judicial decisions and international documents such as the Covenant on Economic, Social and Cultural Rights have been used. Ethical Considerations: In writing this article, the principles of scientific honesty, respecting the rights of authors, accurate citation of sources and avoiding any kind of plagiarism have been carefully observed. Results: The findings are organized in the form of a conceptual review, an analysis of theoretical and legal foundations and a review of practical challenges. Conclusion: The analysis shows that the civil liability of a physician, in addition to contractual or fault-based obligations, is intertwined with the right to health as a public right. At the same time, shortcomings in the strict implementation of informed consent, the absence of specialized medical courts, weaknesses in the professional liability insurance system and the spread of defensive medicine have prevented the desired realization of this right. To simultaneously guarantee the rights of patients and doctors and maintain a balance between individual responsibility and public health requirements, it is necessary to review civil liability laws, establish specialized courts, develop professional guidelines and improve insurance coverage. In this way, we can move towards a legal system that both supports the right to public health and protects the dignity and job security of physicians.</div> مسئولیت مدنی پزشکان, حق بر سلامت, قاعده اتلاف, قاعده لاضرر Civil Liability of Physicians, Right to Health, Waste Rule, Do no Harm Rule 1 18 http://healthlawjournal.ir/browse.php?a_code=A-10-117-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Sharifi حسین شریفی Sharifihossein8112@gmail.com 1003194753284600554 1003194753284600554 Yes Department of Law, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran. گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.