1- گروه حقوق، واحد خمینیشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، خمینیشهر، ایران. 2- گروه حقوق، واحد نجفآباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجفآباد، ایران.
چکیده: (125 مشاهده)
زمینه و هدف:امنیت غذایی و دسترسی به تغذیه سالم و ایمن، از مهمترین مؤلفههای تحقق حق بر سلامت و از حقوق بنیادین بشری محسوب میشود. این حق، علاوه بر ارتباط مستقیم با کرامت انسانی، نقش تعیینکنندهای در توسعه پایدار و عدالت اجتماعی ایفا میکند. با توجه به چالشهای نوظهور جهانی از جمله رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، بحرانهای اقتصادی و تهدیدات زنجیره تأمین مواد غذایی، تضمین دسترسی پایدار به غذای سالم به یکی از دغدغههای اساسی دولتها و نهادهای بینالمللی تبدیل شده است. در این میان، نظامهای حقوقی با بهرهگیری از سازوکارهایی نظیر مسئولیت مدنی، میتوانند نقش مهمی در پیشگیری از نقض این حق و جبران خسارات ناشی از آن ایفا کنند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی مبانی و ارکان مسئولیت مدنی ناشی از نقض حق بر تغذیه سالم و امنیت غذایی در حقوق ایران و تحلیل ظرفیتهای حقوقی موجود در حمایت از مصرفکنندگان و تضمین سلامت عمومی است. روش: روش پژوهش به صورت کیفی و روش جمعآوری اطلاعات کتابخانهای انتخاب شده است و تجزیه و تحلیل دادهها به صورت توصیفی ـ تحلیلی میباشد. ملاحظات اخلاقی: در پژوهش حاضر جنبههای اخلاقی مطالعه کتابخانهای شامل اصالت متون، صداقت و امانتداری رعایت شده است. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان داد در حقوق ایران، امکان استناد به مسئولیت مدنی برای جبران خسارات ناشی از نقض حق بر تغذیه سالم و امنیت غذایی وجود دارد و این مسئولیت میتواند متوجه تولیدکنندگان، توزیعکنندگان و حتی نهادهای نظارتی شود. همچنین مشخص شد ارکان تقصیر، ضرر و رابطه سببیت نقش محوری در تحقق این مسئولیت دارند، هرچند در برخی موارد خاص امکان اعمال مسئولیت بدون تقصیر نیز قابل تصور است. از سوی دیگر، نتایج بیانگر وجود خلأهای تقنینی و ضعف در نظارت اجرایی است که میتواند مانع حمایت کامل از حقوق مصرفکنندگان شود. نتیجهگیری: مسئولیت مدنی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای حقوقی، نقش مؤثری در حمایت از حق بر تغذیه سالم و تأمین امنیت غذایی در حقوق ایران ایفا میکند. با این حال، برای تحقق حمایت مؤثر از مصرفکنندگان، تقویت نظارت اجرایی، رفع خلأهای قانونی و توسعه رویکردهای حمایتی به ویژه در حوزه مسئولیت بدون تقصیر ضروری به نظر میرسد.
Abdollahi M J, Shalforoush Amiri I, Derakhshan Houreh Z. Civil Liability Arising from the Violation of the Right to Healthy Nutrition and Food Security in Iranian Law. HLJ 2025; 3 (3) :1-12 URL: http://healthlawjournal.ir/article-1-144-fa.html
عبداللهی محمدجواد، شالفروش امیری ایمانه، درخشان هوره زهرا. مسئولیت مدنی ناشی از نقض حق بر تغذیه سالم و امنیت غذایی در حقوق ایران. مجله حقوق سلامت. 1404; 3 (3) :1-12
